Operation & Maintenance ของรถไฟ

　จากที่เราได้รู้จักพื้นฐานด้านเทคนิครถไฟในโพสต์ก่อนๆ แล้ว วันนี้เราจะเจาะลึกกันว่าในการให้บริการจริงๆ ของรถไฟเป็นอย่างไร และในขณะเดียวกันเมื่อให้บริการแล้วก็ต้องมีการซ่อมบำรุงให้รถไฟมีความพร้อมต่อการบริการอย่างสม่ำเสมอ สิ่งนี้เราเรียกว่า Operation & Maintenance (O&M) ซึ่งในระบบขนส่งมวลชน ทั้ง O และ M มีความผูกพันธ์กันมากๆ ขาดคนใดคนหนึ่งไม่ได้เลย

รถไฟฟ้าโมโนเรลสายสีชมพู

　ก่อนอื่นในฐานะวิศวกรขอพูดเรื่อง M คือ Maintenance กันก่อนครับ เครื่องกลในชีวิตประจำวันของเราเช่นรถยนต์ส่วนตัวก็ต้องมีการซ่อมบำรุงเป็นประจำ ตรวจเช็ค/เติมน้ำมันหล่อลื่น เข้าศูนย์ตามระยะเวลาหรือระยะทางที่กำหนด หรือแม้มีการซ่อมบำรุงเป็นประจำแล้วบางอย่างก็อาจเสีย (breakdown) ระหว่างทางได้

Preventive Maintenance

　รถไฟก็เช่นกันที่จะต้องมีการซ่อมบำรุงตามรอบ เรียกว่าการซ่อมบำรุงเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) เพราะตัวอุปกรณ์อาจจะยังไม่เสื่อมสภาพในตอนนั้น แต่อาจมีความเสี่ยงที่จะเสียสูงขึ้นเมื่อเลยระยะเวลานั้นไป และถ้ารถไฟเสียกลางทางก็จะส่งผลกระทบต่อการเดินรถอย่างมาก ดังนั้นการซ่อมบำรุงเชิงป้องกันเป็นหลักที่สำคัญของรถไฟครับ

　Preventive Maintenance แบ่งได้เป็นสองแบบใหญ่ๆ คือตามระยะเวลาที่ผ่านไป (time-based) หรือตามระยะทางที่วิ่ง (distance-based) เริ่มจากพื้นฐานสุดคือการตรวจเช็ครายวันหรือรายสัปดาห์ เป็นแค่การตรวจความเรียบร้อยเบื้องต้น ส่วนการตรวจเช็คละเอียดที่เริ่มจะมีการถอดอุปกรณ์ออกมาตรวจจะอยู่ที่ประมาณรอบ 1-3 เดือน เมื่อระยะเวลาผ่านไปมากขึ้น รายละเอียดการตรวจอุปกรณ์ก็มากขึ้น รวมถึงเวลาที่ใช้ในการซ่อมแต่ละครั้งก็นานขึ้นด้วย รอบซ่อม 3 เดือนอาจจะใช้เวลาซ่อมไม่ถึงครึ่งวัน แต่เมื่อไปถึงรอบซ่อม 4 ปีหรือมากกว่านั้นจะเริ่มเป็นการซ่อมขนานใหญ่ (overhaul) ซึ่งอาจจะใช้เวลาเข้าซ่อมนานเป็นสัปดาห์หรือเป็นเดือนเลยทีเดียว

中国の鉄道工場に入ってみた、ぶっちゃけの感想

　昨年、十数年ぶりに中国に行く機会がありました。しかも旅行ではなく2週間ほどの出張で、中国最大級の鉄道車両工場まで見学させてもらいました。

チンタオ（青島市）の夜の港町

よく笑うこの男子トイレ冗談、街なかで結構見かけました

どう考えてもケン〇ッキーをパクったろ！な牛肉麺屋さん

　チャイナといえばハ°クリ技術、という先入観があるかもしれません。しかしチャイナが今世界一になろうとしている姿勢は否めません。十数年ぶりの中国訪問、そして2週間の中国出張の率直な感想を、ここで共有したく思います。

中国の高速鉄道の成り立ち

　まず、中国はすごく大きい国という点を留意していただきたい。大きいだけに鉄道網も当然大きく、それを充実させるためには地産地消が不可欠でしょう。中国では戦後から機関車、鉄道車両が国内で造れるようになり、70年代からは海外にも車両を輸出しています。

　90年代になるとかなり急成長します。しかし在来線の需要の加速は止まらず、その結果、満員と遅延、そして安全上の問題が度重なってきました。まずは安全向上と速達化を目標とし、国産で速度200キロ級の車両 “DDJ1” “DJJ2” （PP式）が試作されました。しかし当時の技術では、まだ耐久性が満足せず、量産に至りませんでした。でも、高規格鉄道の導入は最優先の課題ですから、中国政府は海外から高速鉄道技術を輸入することを決意しました。

Iekei-Ramen เมนูเส้นที่เอาชนะข้าวซอยของไทยไป

　สื่อญี่ปุ่นรายงานว่า เมนูเส้น (noodle) อันดับสองของโลกประจำปี 2026 คือ “ข้าวซอย” จากประเทศไทย และอันดับหนึ่งเป็น Yokohama Iekei (อิเอะเค) Ramen ตามด้วยTonkotsu Ramen และล่าเมี่ยนของจีน
　最近のニュースによると、2026年の世界の麺ランキングでは日本の家系ラーメンが1位、そしてタイのカオソーイが2位でした。

https://x.com/thaihyper/status/2027528309211582553?s=61

～🍛～🍛～🍛～

　ranking นี้เป็นลำดับที่จัดโดย TasteAtlas 2026 rankings ที่จัดลำดับเมนูแต่ละประเภทของทั่วโลก ไม่รู้ว่าเป็นเจ้าเดียวกับที่จัดอาหารไทยบางอันเป็นอาหารยอดแย่รึเปล่านะ... ตามที่กล่าวไปข้างต้น ranking ปี 2026 มีอันดับหนึ่งคือ Yokohama Style Ramen หรือ Iekei Ramen (家系ラーメン) และตามมาด้วยข้าวซอย ซึ่งจริงๆ แล้วข้าวซอยเคยเป็นอันดับหนึ่งมาก่อนครับ

　ผมเองในฐานะที่เป็นคนไทยที่เคยอยู่ญี่ปุ่นมานาน ก็รู้ดีว่าทั้ง Iekei Ramen และข้าวซอยก็มีความอร่อยเฉพาะตัวของมันเอง ที่ผ่านมาที่ผมรีวิว Tonkotsu Ramen ในฟุกุโอกะมาตลอดก็จริง แต่ความจริงแล้วก่อนที่ผมจะย้ายมา Fukuoka ผมชอบ Iekei Ramen มากกว่าทงคตสึเสียอีก...

วันนี้ก็เลยจะขอพาเพื่อนๆ ไปรู้จัก Iekei Ramen กันครับ

Iekei Ramen ในร้านสักร้านใน Kawasaki (น่าจะเป็นร้านมีสาขา)

สิ่งที่เราคาดหวังได้…กับพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. ๒๕๖๘

(ลิงก์👉) พระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. ๒๕๖๘

　เท้าความกันก่อนว่าในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาประเทศของเรามีการตื่นตัวกับการพัฒนาระบบรางอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งจริงๆ ระบบรางของเราก็มีการปรับปรุงพัฒนามาเรื่อยๆ นะ เพียงแต่ว่าช่วงสิบปีที่ผ่านมาการพัฒนาที่เป็นรูปธรรมนั้นชัดเจนมาก โดยเฉพาะการลงทุนไปกับการสร้างโครงสร้างพื้นฐาน (infrastructure) ซึ่งจริงๆ ไม่ใช่แค่ระบบราง ถนนและโครงสร้างพื้นฐานอื่นๆ ก็โตแบบไม่หยุดไม่หย่อนเช่นกัน

　สำหรับระบบรางนั้น นอกจากการพัฒนา infrastructure แล้ว การพัฒนาการกำกับดูแล (regulation) ก็เป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้ ยิ่งเรามี infrastructure มากก็ยิ่งดี แต่ก็จะต้องมีใครสักคนที่ดูแลและควบคุมให้ทุกอย่างเข้าที่เข้าทาง

อ่าน - ภาพรถไฟฟ้าขณะก่อสร้าง ที่ถ่ายสะสมไว้โดยไม่รู้ตัวกว่า 10 ปี

สถานีกลางฯ ระหว่างก่อสร้าง (2017)

　ทุกวันนี้เราก็เห็นแล้วว่ารถไฟฟ้าในกรุงเทพจะครบสีรุ้งแล้ว แต่ว่ามันก็ยังไม่รวมกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันเสียที เปลี่ยนสายทีนึงก็ต้องจ่ายค่าแรกเข้าใหม่ทีนึง ทั้งที่บางสายอยู่ภายใต้บริษัทเดียวกันด้วยซ้ำไป... รถไฟระหว่างเมืองที่เราอาจจะเคยมีอคติในเรื่องความสะอาด ความตรงต่อเวลา วันนี้มี double track และอื่นๆ เพิ่มขึ้นมาก เสียงตอบรับในภาพรวมก็ดีขึ้น แต่ก็ยังมีปัญหาประปรายบ้าง

　แต่ถ้าเราปล่อยปะละเลยไปเรื่อยๆ ผลที่ได้คือเราทุ่มทุนไปเพื่อให้ infrastructure มีปริมาณมากขึ้นแค่นั้น แล้วเต็มไปด้วยปัญหาที่มากขึ้นตาม คงเป็นเรื่องปกติที่ปริมาณมากขึ้นก็ต้องมีปัญหามากขึ้นถ้านับว่าเปอร์เซนต์การเกิดปัญหามันเท่าเดิม แต่นั่นเป็นสิ่งที่เราคาดหวังไว้เมื่อตอนนั้นจริงๆ หรือ...

การเกิด Regulator ในระบบราง

Is Japan's Railway Technology Fading Out of Spotlight?

　Japan is well known for one of the most advanced and reliable railway technologies. High-speed train "Shinkansen", crazy punctuality of the system, and more to be listed...

　But how about present day; are Japanese trains still at top tier? Are we hearing more and more rail technologies from another country ? (not to be mentioned)

Is Japan's rail technology fading out of spotlight?

But every answer has a reason behind. Today, I would like to discuss about current status of Japan's rail technology, including the current situation of Japan itself...

"FASTEST" is not always the answer.

　Shinkansen, the world's first high-speed train, rolled out in 1964 just 10 days prior to the 1964 Tokyo Olympics. The operating speed was initially 210 km/h and gradually increased over time. Today, Some countries HST operates up to 350 km/h, while Shinkansen only tops up 320 km/h. Some Shinkansen lines are only limited between 260 and 275 km/h. In fact, The current model "N700S" of Tokaido Shinkansen can easily reach 360km/h, and the test-trains from the 1990s could fly at 420 km/h. But it never hits 350 km/h in commercial operation.

　Faster train is always a challenge to engineers. With great speed, comes great responsibilities. More noise pullution, more vibration, and higher maintenance costs on both track and train.